CARPON SUNDA TAMAN PAMEKAR | 31. PANINGGARAN JEUNG MENCEK

31. PANINGGARAN JEUNG MENCEK

            Bada, magrib, sarengsena daladaharan, Pa Aman saanak-bojona ngariung di tengah imah.

Apana ber muka surat kabar, tuluy di baca, imeut pisan.

            Ade ngarenghik ka indungna, aya nu dipikahayang kwasna.

“Hayang naon Ade teh, make ngarenghik ka Ema?” cek Isah.

“ Eta hayanag jajan suuk ka jalan, sakieu keur hujan ngarincik teh.

            Batur mah taririseun, euweuh nu ngalanto-lanto acan ka jalan.”

            “Kadieu De,” cek apana bari nilepkeun surat kabar, “Urang ngadongeng anggursi!”

            Ade nyamperkeun, tuluy ngalende kana lahunan apana.

            Aman jeung Isah oge areureun macana, tuluy ngadeukeutan apana.

            “dongeng naon, Pa?” cek Ade.

            “Dongeng paninggaran jeun mencek.”

            “Tukang bebedil, aya ngbedil uncal, mencek, cangehgar jeung rea-reea deui.

            Bareto apa boga kawawuhan, Daslam ngarana.

            Pagaweana jadi paninggaran, Daslam bisa pisan ngabebedilna teh.

            Unggal tas bebedil, tara lengoh ai balik teh. Kudu bae beubeunangan, aya tikukur, cangehgar, malah kungsi meunang mencek.

            Bapa oge ai poe Minggu sok milu bebedil jeung manehna, itung-itung pelesiran, tamba kesel di imah.

            Dina hiji poe, poe Minggu harita teh, Bapa di ajak deui ku manehna ka leuweung rek moro mencek cenah.

            Kira-kira pukul 5.3, bada subuh, Bapa geus disampeur.

            Bebekelan kayaning timbel jeung deungeuna geus disadiakeun ku Ema, da ari bebedil sok sapoe jeput, sakapeung mah wanci magrib atawa isa kakara datang ka imah.

            Bral Bapa jeung Mang Daslam arindit. Kira wanci haneut moyan kakara nepi ka Pasir Uncal.

            Ti lebah dinya mimiti jalana rada rumpil ku saliara, mani kudu disingray-singraykeun.

            Bapa ngiclik wae nuturkeun pandeuri.

            Keur jongjon leumpang, bet aya nu ngagarapak tina rungkun, hiber kana tangkal saninten.

            Mang Daslam nagrandeg sakeudeung, nagdengekeun nu ngarapak tea.

            “Kasintu,” cenah, “cicing ulah obah!”

            Bapa cingogo; Mangdaslam masang bedilna, tuluy ngeceng  . . . . . . . .  Beledag! . . . . . . . . haseupna kaluar tina kucubung bedil.

            Garapak kasintu gagarapakan, gebut ragarag tina dahan kai. Beunang jangjjangna pisan jeung sukuna mani remuk.

            “Eh watir!” cek Bapa dina hate.

            Sanggeus kasintu diasupkeun kana endongna, tuluy neruskeun deui perjalanan.

            Ari nu dijugjug Pasir Angin, sabab aya tidinya tempatna uncal jeung mencek teh, cenah.

            Teu kanyahoan nyerelekna panon poe, ari Bapa tanggah kaluhur manahoreng geus tengah poe, Bapa geus ngarasa lapar jeung halabhab.

            Jog anjog ka sampalan nu jukutna ngemploh hejo.

            Bapa jeung mang Daslam tuluy reureuh handapeun tangkal gede,, brak bebekelan teh dibuka.

            Timbelna dipurak, deker dalahar nimat pisan.

            Deungeuna sambel muncang, tespong jeung seupan daun lejet.

            Laukna pindang beunang ngagoreng.

            Sabot keur jongjon dahar, aya nu ngorosak belah katuhu, aya opat puluh metermah anggangna ti tempat Bapa.

            Mang Daaslam nyokot bedilna, tuluy ngawas-ngawas kanu ngorosak tea.

            Bapa reg eureun daharna teh, milu ngadengekeun.

            Korosak deui, aya nu ngorosak, tetela sato rada gede.           Kira-kira aya satengah jam Bapa jeung Mang daslam gadedempes handapeun kai.

            Keur kitu torojol anak mecek sagede anak embe Mang Aja, nu umurna kira-kira aya tilu minggu mah.

            Mang Daslam geus menerkeun bedilna  rek ngeceng.

            Teu kungsi lila, jol deui norojol mencek nu gede,  indungna tayohna.

            Indung mnecek nyampeurkeun ka anakna, sarta tuluy disusuan. Geus kitu tuluy di letakan, semu nu pohara deudeuhna ka anak, bleh wae Ema keur ngusapan Ade.

            Mang Daslam ngadadak teu walakaya rek ngabebaskeun bedilna teh.

            Leungeuna semu ngadegdeg, blug bedilna ragrag.

            Panona rambisak pinuh ku cipanon.

            Ku Bapa ditanya lalaunan, naon sababna teu tulus ngabedilna. Teu nembalan ngan gogodeg bae.

            Lila pisan Bapa jeung Mang Daslam nenjokeun pamolah indung mencek jeung anak na teh.

            Geus kitu mah Daslam tuluy bae ngajak balik, sarta paromanana semu nu ngangres.

                        Dijalan manehna nyaritakeun pamajikanan anu geus maot, ningalkeun anakna nu umurna kira-kira dua taun.

            Pisakumahaeun teuing watirna lamun indung mencek atwa anakna di bedil.

            Ti harita Mang Daslam tara bebedil deui, malah bedilna oge sapuratina dijual ka tatanggana.”

            Aman jeung Isah tingharenghap. Cek Isah. “Karunya nya, upami teras dibedil. Meureun anak mencek teh teu bogaeun indung.”

            “Kumaha lamun Ema teu aya, nya Pa?” cek Ade, “meureun ade moal aya nu masihan artos.”

            “Mana oge, ulah sok ngarenghik, bisi Ema teu aya,” tembal apana.

CARPON TAMAN PAMEKAR

28. PANEN

Poe Saptu, kira-kira wanci tunggang gunung, Aman geus indit ti imahna rek milu meuting di sawah.

            Udi oge jeung Basar Marilu.

        Jalana ngahaja hanteu ka jalan torobosan, tapi mapay-mapay jalan biasa, bari nenjoan sawa pibuataeun nu batur.

            “Urang saruakeun jeung nu kuring,” cek Aman.

            “Cing baleuneur mana pare na?”

        “Duka ari beuneurna mah,” omong Basar, “ngan jigana ari pepelna mah, pepel keneh nu kuring.”

           “Naha? Tandurna oge ieu mah teu tandur jajar-tandur jajar acan.”

          “Da eta Aman mah jigana teu nyuguh. Geura ieu mah, tuh di juru, saung sanggarna meuni pepek eusina.

            Urang tempo, yu Man!

           Geura ieuh: endog, lauk cai, rurujakan, jawadah tujuh rupa, kembang warna tujuh, kalapa hejo, eunteung, menyan, sisir, minyak.”

            “Tahayul ceuk Apa mah eta teh, Sar. Apa oge nyuguh, malah mindeng deuih. Ti mimiti ngabaladah nepi ka tandur, nagarambet, panen. Tapi lain ka dedemit.”

            “Kasaha atuh?”

            “Ka mang Aja, ka Bi Aja, ka Unus jeung ka sarerea wae sakur nu migawe sawah. Mun bisa barang dahar cara jelema mah nyuguh teh ka panon poe jeung ka cai. Da eta nu galede gawena mah.”

            Teu kungsi lila jol barudak teh daratang ka sawah Aman.

            Unus buru-bur turun tina saung ranggon rek mapagkeun. Tayohna mah geus lila nyerangkeun ti luhur saung.

            “Can diapungkeun pepetengan teh, Nus? Cek Aman.

            “Teu acan. Engke wae sakedap deui, upami parantos ageung angina.”

            Wanci magrib barudak teh naraek kana ranggon. Unus nagenkeun teko dina anglo, rek nyeduh teh, Bubuy sampeu mah jeung guka geus sadia.

            Da puguh angin ngagelebug, barudak teh di harundum pabuni-buni. Aya nu sila tutug, aya nu ngadapang.

            Nepi ka pukul 10 mah ngalobrol bae barudak teh bari ngadengekeun hoangna sora pepetengan. Basar mah make beluk sagala.

            Kira-kira pukul 11 anu marelekan teh geus teu kecet-kecet acan, ngagaluher wae sarare talibra pisan, mararungkut disimbut gombal (bandingkut}.

            Isukna, isuk-isuk, di sawah geus pinih ku awewe, kolot budak nu rek gacong[1] (=sasangga sapocong).

            “Pek geura mimitian bae,” omong mang Aja.

            Der nu garacong teh paheula-heula dibuat.

            Rarikat pisan marakena etem teh, pagancang-gancang da hayang loba beubeunangana.

           Panon poe beuki luhur, panasna beuki moreret, tapi jiga nu teu pati dirasa tina resepna dibuat, bari tinghleuang karakawihan, salisindiran.

Aman oge milu ngawih:

                        Isukan kuring ka pasar,

                        Ka pasar rek milu kapat,

                        Itu euning ujang Basar,

                        Halisna meni ngajepat.

Ditema ku Basar:

                        Resep teuing tunggang delman,

                        Buntut kuda lalesota,

                        Resep teuing ujang Aman,

                        Nungtun nkuya heheotan.

         Dina keur manceran, sarerea reureuh heula, nareangan tempat anu ieuh, brak maruka bebekelan.

         Aman oge jeung sobatna ngariung di saung, milu balakecrakanjeung kolotna. Paronyoeun naker dalaharna teh.

         Sangu pulen, deungeuna beuleum jambal roti disisina rada tutung meueusan kulitna.

         Sanggeus ngareureuhkeun cape, prung deui nu dibaruat teh nuluykeunhancana.

Baralikna wanci asar, mani ngantay pairing-iring bari ngagandong babon, sawareh disuhun, aya oge nu di kelek.

---

[1] Milu dibuat, ngarah buruhan tina sasangga sapocong. Sasangga = 5 pocong.